April 08, 2016
5
Naduh kulong kumah ki por nynhyndai hynthai, u khasi u ngeit ba ngi wan hiar pateng naki Hynñiewtrep Hynñiewskum ha kaba shim ruh iaka jait ka kynja lyngba ka kmie ba kha ba pun, ba kit ba bah haduh ba ngi lah rangbah. Hynrei kaba i thamula pat kalong ba mynta ka juk thymmai kaba lah nang lah stad, lah ban ong ba ngi lah stad sha ba palat, haduh ba ngim khein kordor shuh iaka tynneng u mynbarim bad ngi la khein dew thala iaki riti u mynbarim hakaba u lah pynkhamti ha ngi ki longdien ban ri ban sumar bad ban bat hok ia ki. Kane ka jia ba haka jingshisha ba don ki katto katne ngut kiba lah shai palat, ki kynnoh ba ngi hiar dor ka longbriew man briew bad hiar dor ka jaidbynriew tang namar ba ngi shim jait naka kynthei. Ki iathuh lpa ruh ba ngin sa ring sdot ka roi ka par habaroh u khasi pnar, lada ngi bteng iaka rukom ai jait sha ka kynthei. Wat la ngi lah phuh lah roi katne, kine ki riew shim kabu lah ban ong, ki wan khnang ban pynpait bad ki pyrshang ban wan tuklar ba ngin sa duh bad jah noh ka snam khasi haka wei ka sngi. Nga hangne ngan ong, ba la dei ba ngin duh jait noh, ngi lah dei ban jah naduh mynno, hynrei nga iohi pat, ngi kiew shi katdei eh ban ianujor bad ki juk mynbarim. Lah ruh ban ong ba ka jingwan kine ki nong pynkylla jaid kpa ne ki synjuk rympei thymmai, ka ktah iaka jaidbynriew baroh kawei bad ruh  ka long pyrshah iaka dustur khasi kiba dang bat iaka niam ka rukom, ki riti ki dustur deiti.

Kane ka jingwan jong ki ruh kalong pher, kaba pyniasyriem kum ka synshar paitbah ban ioh jingkyrshan na u pait ba bun ba lang da kaba wan syllok ne ialap haka kyrteng ka Bible, ban pharep bad ban tyllep iaka jingmut ki paitbah. Tip ioh don kaei re kaei na sha lyndet. Badei bym don ha lyndet, leh aiu ka wan ialap ban pynkylla, kylla hi ialade, ym din ba khang. Shuh shuh naduh ka jingwan ki ai jaitkpa, (most commonly) ka pynlong syier iaki thei khasi jong ngi ha kaba mih shibun ki jait case kum ki batbor, leh jubor, pynmynsaw ne pyniap iaki kiba pli ki thei ki khynnah. Namar kane ka ai jait kpa ka isih bha iaki kynthei bad ki pynlong kum ki "sex slave" iaki ba pli ki thei. Haka jingshisha, ka kynthei ba pli kam don eiei,  ka dei maka kaba pun ba kha, ba ri ba sumar, ai dud ai buiñ, pynheh pynsan, kumno kine ki riew thrang jait, ki pynpoh ialade ban knieh iakaei ba ju don maka. Haduh katno ka jingshitom ba ka hap iaid lyngba, balei ngi kwah iaknieh pat tang na bynta kata. Ngan ai jingkyrshan ba pura iaki ban ri ban sumar iala ka jait.

Haka jingshisha ban tei shuh shuh iaka jaidbynriew, kam shong haka jait hynrei haka rukom long bad rukom im jong ngi. Bunsien ki ai jait kpa ki kynnoh ba, "shongwai u shynrang ha iing ka kynthei, bai biri hap pan na i kiaw, shah leh bein u shynrang ha iing lok ne iing kur, shah klim u shynrang, pynlong ksew ia u shynrang kumta ter ter". Kane baroh ka dei tang ka jingkynnoh tei pop. Lada dei shisha phi u rang kynsai, ba kit ba bah iaka rai eh rai maw, ka inglok ne ingkur kam leh ne ban bein ia phi dalei lei ruh. Hynrei lada phi tlot ne jait tuh ki tyrpeng phi dei hok hi ban shah leh kum kitei ha neng.

Nga ialade nga kyrshan ka jait i mei. Ngan kynnoh ba kino kino kiba wan ialap ban ai jait kpa ne kylla sha ka jait u kpa kine hi kidei ki ki khun shiteng ba ioh kpa dakhar, ki khwan myntoi, ki nongdie ri, kiba ieid mynder. Kiba don ka jingthmu ban phiah ban pynpra iaka bri u Hynñiewtrep.
To ngin kunai bad pyni iaka pyrthei ba ngi long kyrpang na khap jong kiba bun. Bad to ngin ym ngeit beit haka jingpynshoi ne ialap jongkiwei ban bud tynneng iaka dustur ki wei. Ale ngin pynbha iaka ngi ioh mynta khamtam ka jait ka kynja kaba naka kpoh i mei ba kha ba pun. Namar shwa ban kyntang jait, ngi da shat da khein da nguh da dem bad kyrpad kyrpon na u Trai Nongbuh Nongthaw. Nakata ka daw, ngim dei ban ai klumar iaka jait sha u shynrang khlem kita. Pynim iaka jait, bad tip iaki la ki kur ki kha.

Kane ka long ka kyrwoh ia baroh ki kynthei, ba kidei ban pynshong nongrim bha shwa ban shim karai khnang ban neh ban sah ki matti u longshwa. Haka juh ka por, nga sngewnguh shi katdei eh iaki khasi stad pyrkhat jong ngi ki Syngkhong Rympei Thymmai, ba ki lah pynkyndit bynriew iakiba ai jait sha ka kynthei ba kin dup tip kumno ban niewkor iala ka jait ka kynja i mei, bad kumno ban pynneh pynsah iaka. Lada ym don maki, ngin ym kyndit shuh. Kyntang iawai ngan ong, imslem jait i mei, to nangroi nang kiew sha kliar, bad iaka jaid kpa ko kynthei to kiar.